53- اعتقادات صدوق و مفید/ احادیث طبّ سنـّتی و شرائط اخذ و عمل به آنها
اعتقادات صدوق، ترجمه، ص 142-143:
باب (چهل و چهارم) اعتقاد در احاديث وارده در طبّ [=پزشکی سنتی]:
ابن بابَوَيه [= صدوق] رحمة الله عليه گويد:
اعتقاد ما در باب احاديثى كه در طب وارد شده اينست كه آنها بر چند وجهست:
بعضى است كه بنا بر هواء مكّه و مدينه وارد شده؛ پس جائز نيست استعمالش در غير آن هواء.
و قسمى هست كه امام عليه السّلام آن را فرموده بنا بر آنچه شناخته از طبيعت شخص مُعيَّن ؛ ولی مكان آن شخص را (تجاوز/ خ ل/ یا) اعتبار نفرموده (و تجاوز از مَوضِعهاى مُعيَّن آن عِلاج نبايست نمود / خ ل)، چون [امام ع] آن شخص را [یا حال او یا مکان او را] بهتر از خودش ميشناخته.
و نوعى هست كه مخالفان در كتابها غلط انداز كردهاند كه صورت مذهب حق را زشت نمايند در نظرها.
و بعضى [دچار توهّم یا] سهو [شخص] راوى شده.
و پاره [ای] آنست كه راوى، ناتمام بخاطرش مانده و ناقص نقل نموده.
و آنكه بخصوص عسل وارد شده كه شِفاء هر دردى است (الخصال، شیخ صدوق، 2: 623، باب حديث الأربَعَمِائَة = خصلت های چهارصدگانه، حدیث 10)، صحيح است و معنيش آن است كه [عسل] شِفاءِ هر دردى است كه از بُرودت [= سردی مزاج] باشد [و نه از حرارت و گرمی مزاج].
و آنكه براى بواسير، اِستِنجاء بآب سرد [در حدیث] وارد شده، در صورتيست كه از حرارت باشد.
و آنكه در باب بادنجان وارد شده كه شِفا است (*المَحاسِن، بَرقیّ: 525، باب الباذنجان، ح 755)، مخصوص فصل رُطـَب است و براى كسى كه خرما ميخورد [تا سردی بادنجان و خشکی (سَوداء آوری) آنرا جبران سازد]؛ نه سائر اوقات.
و اما آنچه صحيح ميباشد از ائمه عليهم السّلام از دواهاى مرضها، آيات قرآنى و سوره هاى قرآنى است و دعاها؛ بآن نوعهائى كه وارد شده بسندهاى قوىّ و طريقهاى صحيح...
و جناب نبوى صَلَّى اللهُ علـَيهِ و آلِهِ و سَلّم فرمود: «هر كه او را حمد شفا ندهد خدا او را شفا ندهد» [نظیر این حدیث در "اصول كافي"، شیخ کلینی، ترجمۀ مصطفوی،4/434، باب فضل القرآن، حدیث 22، چنین نقل شده است: عَنْ سَلَمَةَ بْنِ مُحْرِزٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ [الباقر] ع يَقُولُ: «مَنْ لَمْ يُبْرِئْهُ الْحَمْدُ لَمْ يُبْرِئْهُ شَيْءٌ»؛ و در کتاب "طِبّ الأئمّة(ع)" چنین آمده است: عن عبدِ اللّهِ بن سِنانٍ عن أبي عبدِ اللّهِ [الصّادق] علـَيهِ السّلامُ:ُ «... مَن لم يَشفِهِ القرآنُ فلا شَفاهُ اللّهُ» ].
************************************************************************
*تصحیح الاعتقاد، شیخ مفید(ره):
فرموده است شيخ مفيد (عَلـَيهِ الرَّحمة) كه:
((طبّ، صحيح است و علم بآن ثابت است و طريق آن وحى است و جز اين نيست كه اخذ نمودهاند آنرا عالمان بآن، از انبياء عليهـِمُ السّلام؛ و اين بجهت آنست كه نيست [در آغاز امر طبابت، نزد مردم] طريقى بسوى علم بحقيقت درد، مگر بسمع؛ و نيست [باز هم در آغاز امر طبابت، نزد مردم] راهى بسوى شناختن دواء مگر بتوقيف [یعنی: نصّ فرمایش پیامبران به آنها، که فقط باید توقـّف و ایستادگی بر آن شود – شارح]، پس ثابت شد كه طريق آن [همچون سایر علوم بشری، در سرآغاز آن] شنيدن است از [خداوند] عالِم بخفيّات تعالىٰ [همانگونه که عالم شیعی اِثناعَشَریّ شهید، ابو حاتِم رازی(ره)(م322ق) در اوائل "أعلامُ النـّـُبُوَّة" تبیین نموده است...– شارح].
و اخبارى كه وارد شده است از [ائمّۀ] صادِقِين عليهـِمُ السّلام، تفسيرش قول حضرت امير المؤمنين ع است كه: «معده خانه دردها است و پرهيز سَرِ هر دوائى است؛ و عادت ده هر بدنى آنچه را كه معتاد است» [المِعدَة ُ بَيتُ الأدواءِ وَ الحِميَة ُ رَأسُ الدَّواءِ؛ عَوِّدْ كـُلَّ بَدَنٍ مَا اعتاد].
و گاه نفع مىبخشد در بعضى شهرها دوائى - از مرضى كه عارض ميگردد ايشانرا - آنچه سبب هلاكت ميگردد اگر استعمال كنند آن را در غير اهل آن شهر (يعنى گاهى دوائى براى يكنوع مرض در يكى از شهرها خوب است، ولى همان دوا در شهر ديگرى براى آن مرض مفيد نميباشد، از جهت اختلاف آب و هوا- مصحّح)؛ و گاه پسند ميباشد از براى قومى كه صاحِبان عادتى ميباشند آنچه پسند نميباشد از براى كسانى كه مخالف ايشان باشند در عادت.
و بودهاند حضرات ائمه صادقين عليهـِمُ السّلام كه امر ميفرمودهاند پاره[ای] صاحِبان امراض را به استعمال نمودن چيزى كه ضرر ميرساند بكسى كه بوده باشد در او آن مرض؛ پس ضرر نميرسانده او را استعمال آن و اين بجهت علم ايشان بود بمنقطع شدن سبب مرض؛ پس وقتى كه [آن شخص] استعمال مينموده است آنرا، [آن چیز] استعمال شده بود با صِحّت، بدون شعور [شخص] بآن؛ و بوده است علم ايشان به آن، از جانب خداوند، بر طريقه معجزه ايشان و اينكه آن برهانى بوده باشد از براى اختصاص دادن ايشان بآن [= اِعجاز] و خـَرقِ [= شکافتن و نقض] عادت بمعنای آن [یعنی بمعنای معجزه – ش]؛ پس گمان نمودهاند گروهى كه آن استعمال هر گاه حاصل شود با مادّۀ مرض، نفع بخشد؛ پس غلط نمودهاند در آن و مُتضرِّر گشتهاند در آن. و اين قسمى است كه ايراد ننموده است آن را شيخ ابو جعفر [صدوق] رَحِمَهُ اللَّهُ تعالى، و او مُعتمَد است در اين باب [بجهت تسلّط و احاطه ای که بر احادیث داشته]، و وجوهى را كه ذكر نموده است از احاديث، مُحتمِل ميباشد از براى آنچه كه وصف نموده، بحَسَب آنچه ذكر نموديم ما آن را)).
کتاب موبایل
درباره
((بسم اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیم))
(به یاد مرحوم آیت الله سیّد حسن فقیه امامی - رضوانُ اللهِ علیه)
اصول عقائد یا اعتقادات شیعه
(فارسی - عربی)
اعتقادات اصیل شیعه
به پیروی از روش قدماء
(با إعراب گذاری مشکلات متون
عربی و ترجمۀ تحقیقی فارسی)
متأسّفانه اخیراً شاهد هستیـم که تدوین نرم افزارها و سایتــهای عقیدتی شیعه، بعضاً با حذف عناوین کتاب های اعتقادی و اصیـل قـدماء شیعه و نیز کتب مرحوم علّامـــه محـمّـد بــــاقــر مجلسی – بزرگترین عالم شیعۀ اِثناعشریّه - صورت گرفته؛ و چیـزهایی که به عنـــوان نرم افزار یا سایت و ..... فضای فرهنگی جامعه را اشغال نموده اند، اغلـب به ارائۀ کتاب های غیـــر اصیل و گـاه پر از خطـای بـرخی از معاصرین – که آگاهـی کافـی از روایـات اهل بیت (علیهـِمُ السّلام) نداشته و ندارند - اکتفـاء نموده و اگر هـم ناچار از آوردن "بحار الأنوار" در برنامه های خود شده اند - آنهم با حذف و تحریف بخشهایی از آن که بـا عقاید خودشان مـطابـق نیست – از ایـن جــهــت بوده که "بحار"خورشید کتب احادیث شیعه و یـا معروف ترین منبع روایات ائمّۀ اطهار (ع) است و از آوردنـش راه فراری بـرای کســـی وجود ندارد و از بهانـه آوردن در مـورد حذف آن ناتوان هستند؛ ولی کتب محی الدین عربی، ابن سینا، میـر دامــاد، ملاصـدرا شیرازی، ملا محسن فیـض کاشانـی و.... و هــواداران معاصر آنها، بـه عنوان منابع یـا مآخذ اصلی عقـــاید شیعیان، به خورد اذهان نـاآگـــاه و مــردم عامّی و غیـــر متخصّص در این رابطه، داده می شوند و همه در قـالب نــــرم افزار و سی دی و کتب چاپــی و نشریّات و سایتهای اینتـرنتی - و حتی کتابـهای درسی بـرای دانش آمــوزان یا دانشجویان بی اطّـلاع - ارائه شده اند و آنوقـت همگی این عقاید پُر از غلط و تحریف، به جای عقائد حَقـّه و به اسم اصول عقاید و... جعـل و تبلیغ می شوند! حال آنکه در قـبـر ، به هنگـام سؤال و جواب، و در روز قیامـت بــه وقت حساب، از اعتقادات و آراء ابن سینا، میرداماد، میر فِندِرسکی، ملا صدرا، فیض کاشانی، و یـا مُمیت الدین عربی و... از ما سؤال نمی شـود؛ بلکه از عقائد ائمّۀ اطهار که در کتــب اعتـقادات شیخ صدوق و علامــۀ مجلـسی(ره) به شکلی ساده، کامـل و فشـرده، در اختـــیـار همگـی قرار گرفـتــه و به پنـدارهای شخصـی کسی آلوده نشده اند، از ما پرسیده میـشود و به قول شاعـــر:
آه آه از دست صرّافان گوهر ناشناس!!
هر زمان، خرمهره را با دُرّ برابر میـکـنـند!!
بنابـراین، قائمیّه ایـن را وظیفۀ شرعی خود می دانـد که علی رغم میـل این افراد، کــتــب اصیل اعتقادات شیعـه مثل اعتـقادات شیـــخ صدوق و شیخ مفیـد و علامۀ مجلسی - أعلـی اللهُ مقامَهــُم - را تـوأم با اِعراب گذاری دقیــق مشکلات متــون عربی و با ترجمه ای روان، به خوانندگان محترم و محققان ارجمندی کـه جویای حقــیـــقت اند، ارائه دهد. امیـد که ما را به دعای خیـر یـاد کنند و این نوشتــار در روز بازپسین ، پرده ای شود میان ابدان ما و آتــش سوزان دوزخ که با کسی تعارف ندارد!
آثار ما بـصفحۀ گیتی نشان ماست!
از بعـد ما، نگــاه به آثـار ما کنـــیـد!
البته باید دانسـت که ما دراین برنامه ابتداءاً "اعتقادات صدوق(ره)" را مبنا قرار داده و شرح شیخ مفید را تا آنجـــا به این رساله ملحـــق میکنیم که وارد تکلّفات کلامی نشویم؛ زیرا در اخبار متواتره ای که در کتاب التوحید صدوق و اصول کافی کلینی و... آمده، ائمّۀ اطهار-ع- ما شیعیان را از ورود ونیز اشتغال به سه علــم: کلام، فلسفه و عرفان نهی فرموده اند و ایـن نهی اکید، جنبۀ تحریم شرعی دارد وما نیز از طرح مشاجرات کلامی شرعاً معذور هستیم...
*تذکر: هرگونه مطلبی که درون دو قلاب و یـا به اصطلاح کروشه[...] در متن عربی و فارسی مشاهده میشـود، از شرح سیّـــد ابراهیـــم حسینی نجفی- رحمة الله علیه - افزوده و با عنـوان "شارح" مشخص شده است و این لفظ (شارح) در رسالۀ اعتقادات صدوق، نباید با شیخ مفیــد اشتباه شود؛ زیرا هرجا از وی نقل قول کنیـم، آن را با عنوان "مفیـد" مشخص میسازیم. بلی، گاهی نیز بعض اضافات تحقیقی از خود قائمیّـه افزوده شده است.
ضمناً ترتیب این برنامه به نحوی است که یک شماره، فارسی و یک شماره عربی یا همان متن مربوطه است و با شمارۀ یکسان نمره گذاری میشـوند تا هر محققی براحتی بتواند متن عربی و ترجمۀ آن را مشاهده نمایـد و در صورت نیاز، آن دو را با هم تطبیق دهد.
مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیّه - اصفهان
