44- اعتقادات صدوق و مفید/ اعتقاد در عصمت و عدم منافات آن با اختیار
اعتقادات صدوق ره، ترجمه، ص117و118:
باب «سی و ششم»: اعتقاد در عصمت انبياء و ائمّه و ملائكه:
ابن بابَوَيه رحمة اللَّه عليه گويد:
اعتقاد ما در شأن انبياء و رسل و ائمّه و ملائكه - صلوات اللَّه عليهم اجمعين - اينست كه ايشان معصوم و پاكيزه شده گانند از هر چركينى و آنكه ايشان هيچ معصيتى را مرتكب نمى شوند نه كبيره و نه صغيره، و نافرمانى حقتعالى نمی نمايند؛ هر چه امرشان ميفرمايد و هر چه مأمور ميشوند ميكنند[=لا يَعْصُونَ اللّهَ ما أَمَرَهُمْ، وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ- التحریم/6].
و هر كه ايشان را در حالى از احوالشان معصوم ندانسته، پس بتحقيق كه جاهل بحق ايشان شده، و هر كه جاهل به ايشان شد كافِر است [اگرچه گاهی بر حَسَب ظاهر، محکوم به اسلام است؛ مثل سُنـّیان و زیدیان – شارح].
و اعتقاد ما در شأن ايشان آنست كه از ابتداء امرشان تا آخر هميشه معصوم و كامل و تمام و عالم ميباشند، و در هيچ حالى از احوالشان مُتـَّصِف بنقصى و معصيتى و جهلى نمى باشند [زیرا لازمۀ عصمت و وصایت و خلافت الهی همین ها است و اگر کوچکترین چیزی غیر از اینها باشد، سلب اعتماد مردم و تابعین از ایشان خواهد شد – شارح].
********************************************************
فرموده است شيخ مفيد علـَيهِ الرَّحمة كه:
((عصمت از خداوند تعالى براى حجّت خود، توفيق دادن و لطف است [از جانب او، در مصون بودن]... از گناهان و غلط نمودن (اشتباه كردن) در دين خداوند.
و عصمت تفضلى است از جانب خداوند تعالى بر كسى كه بداند كه چنگ خواهد زد بعصمت او، و اعتصام، كار آن شخص چنگ زننده [یعنی خود پیامبران و امامان ع] است.
و نيست عصمت، مانع از قدرت بر قبيح [و اختیار در انجام گناه]، و نه مُضطرّكننده [= مجبور و ناچار سازندۀ] آن شخص معصوم، بسوى حَسَن [= کار نیک] و نه مُلجأ كننده [= وادار نمایندۀ] او بسوى حَسَن؛ بلكه عصمت چيزيست كه ميداند خداوند كه هرگاه بكند آن را در بارۀ بنده [ای] از بندگانش، اختيار نمى نمايد [آن بنده] با [وجود] آن [عصمت لطف شده به او] نافرمانى او را [با ترک ارادی و اختیاری عصمت خودش]؛ و [چنین] نيستند همه خلق، كه دانسته شود اين [اختیار صحیح در استفاده از عصمت خدادادی] از حال ايشان؛ بلكه دانسته شده [=افراد شناخته شده] از [میان] ايشان باين صفت [استفاده از عصمت، فقط] ايشانند ( [یعنی] آن كسانى كه برگزيدگان و نيكان از خلقاند). فرموده است خداوند تعالى: إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنـَى [=براستی که آنانکه سبقت یافته بر ایشان وعدۀ نیکوی ما - انبياء/101) تا آخِر آيه... و فرموده است كه: وَ لَقَدِ اخْتـَرْناهُمْ عَلى عِلْمٍ عَلَى الْعالـَمِينَ [= و براستی ما آنها (اولیاء و اَوصیاء بنی اسرائیل) را از روی علم و آگاهی بر عالـَمیان برگزیدیم - دخان/32) و...
و پيغمبران و [اوصیای]ِ بعد از ايشان - صلواتُ اللَّهِ و سلامُه عليهم - معصوم ميباشند در حالت پيغمبرى خود، از جميع كبائر و صغائر؛ و عقل تجويز مينمايند بر ايشان ترك مستحبّى را بدون قصد تقصير و معصيت [از فرمان خدا]، و تجويز نميكند بر ايشان ترك واجبى را از واجبات؛ مگر پيغمبر ما و امامان بعد از او - صلوات اللَّهِ و سلامُهُ عليهم - كه [چون بوده اند کاملترین خلق خدا و اولیاء او، پس] بودند سالم [هم] از ترك مستحب [وترک اَولـَی = کار بهتر] و [هم از ترک] واجب [چه] پيش از حالت امامت و [چه] بعد از آن.
و اما وصف نمودن ايشان بكمال در همه احوال ايشان؛ پس آنچه جزم بآن حاصل ميباشد كمال ايشان است در همه احوال ... و بتحقيق كه آمده است خبر بآنكه رسول خدا و امامان از ذُرِّيّۀ او - صلواتُ اللَّهِ و سلامُهُ عليهم - بودند حجتهاى خداوند از ابتدائى كه كامل نمود عقلهاى ايشان را [به عصمت از خطا] تا وقتى كه قبض نمود روح ايشان را، و نبود از براى ايشان [حتی در دوران کودکی و] پيش از حال تكليف، حال نقص و جهلى. پس بدرستى كه ايشان جارى مجراى عيسیٰ و يحيىٰ علـَيهـِمَا السّلامُ بودند در حصول كمال از براى ايشان با [وجود] صِغـَر سنّ، پيش از رسيدن بحدّ [بلوغ و تکلیف]؛ و اين امرى است كه تجويز مينمايد آن را عقول و انكار نمى نمايند آنرا؛ و نيست بسوى تكذيب [این همه] اخبار، راهى...)).
کتاب موبایل
درباره
((بسم اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیم))
(به یاد مرحوم آیت الله سیّد حسن فقیه امامی - رضوانُ اللهِ علیه)
اصول عقائد یا اعتقادات شیعه
(فارسی - عربی)
اعتقادات اصیل شیعه
به پیروی از روش قدماء
(با إعراب گذاری مشکلات متون
عربی و ترجمۀ تحقیقی فارسی)
متأسّفانه اخیراً شاهد هستیـم که تدوین نرم افزارها و سایتــهای عقیدتی شیعه، بعضاً با حذف عناوین کتاب های اعتقادی و اصیـل قـدماء شیعه و نیز کتب مرحوم علّامـــه محـمّـد بــــاقــر مجلسی – بزرگترین عالم شیعۀ اِثناعشریّه - صورت گرفته؛ و چیـزهایی که به عنـــوان نرم افزار یا سایت و ..... فضای فرهنگی جامعه را اشغال نموده اند، اغلـب به ارائۀ کتاب های غیـــر اصیل و گـاه پر از خطـای بـرخی از معاصرین – که آگاهـی کافـی از روایـات اهل بیت (علیهـِمُ السّلام) نداشته و ندارند - اکتفـاء نموده و اگر هـم ناچار از آوردن "بحار الأنوار" در برنامه های خود شده اند - آنهم با حذف و تحریف بخشهایی از آن که بـا عقاید خودشان مـطابـق نیست – از ایـن جــهــت بوده که "بحار"خورشید کتب احادیث شیعه و یـا معروف ترین منبع روایات ائمّۀ اطهار (ع) است و از آوردنـش راه فراری بـرای کســـی وجود ندارد و از بهانـه آوردن در مـورد حذف آن ناتوان هستند؛ ولی کتب محی الدین عربی، ابن سینا، میـر دامــاد، ملاصـدرا شیرازی، ملا محسن فیـض کاشانـی و.... و هــواداران معاصر آنها، بـه عنوان منابع یـا مآخذ اصلی عقـــاید شیعیان، به خورد اذهان نـاآگـــاه و مــردم عامّی و غیـــر متخصّص در این رابطه، داده می شوند و همه در قـالب نــــرم افزار و سی دی و کتب چاپــی و نشریّات و سایتهای اینتـرنتی - و حتی کتابـهای درسی بـرای دانش آمــوزان یا دانشجویان بی اطّـلاع - ارائه شده اند و آنوقـت همگی این عقاید پُر از غلط و تحریف، به جای عقائد حَقـّه و به اسم اصول عقاید و... جعـل و تبلیغ می شوند! حال آنکه در قـبـر ، به هنگـام سؤال و جواب، و در روز قیامـت بــه وقت حساب، از اعتقادات و آراء ابن سینا، میرداماد، میر فِندِرسکی، ملا صدرا، فیض کاشانی، و یـا مُمیت الدین عربی و... از ما سؤال نمی شـود؛ بلکه از عقائد ائمّۀ اطهار که در کتــب اعتـقادات شیخ صدوق و علامــۀ مجلـسی(ره) به شکلی ساده، کامـل و فشـرده، در اختـــیـار همگـی قرار گرفـتــه و به پنـدارهای شخصـی کسی آلوده نشده اند، از ما پرسیده میـشود و به قول شاعـــر:
آه آه از دست صرّافان گوهر ناشناس!!
هر زمان، خرمهره را با دُرّ برابر میـکـنـند!!
بنابـراین، قائمیّه ایـن را وظیفۀ شرعی خود می دانـد که علی رغم میـل این افراد، کــتــب اصیل اعتقادات شیعـه مثل اعتـقادات شیـــخ صدوق و شیخ مفیـد و علامۀ مجلسی - أعلـی اللهُ مقامَهــُم - را تـوأم با اِعراب گذاری دقیــق مشکلات متــون عربی و با ترجمه ای روان، به خوانندگان محترم و محققان ارجمندی کـه جویای حقــیـــقت اند، ارائه دهد. امیـد که ما را به دعای خیـر یـاد کنند و این نوشتــار در روز بازپسین ، پرده ای شود میان ابدان ما و آتــش سوزان دوزخ که با کسی تعارف ندارد!
آثار ما بـصفحۀ گیتی نشان ماست!
از بعـد ما، نگــاه به آثـار ما کنـــیـد!
البته باید دانسـت که ما دراین برنامه ابتداءاً "اعتقادات صدوق(ره)" را مبنا قرار داده و شرح شیخ مفید را تا آنجـــا به این رساله ملحـــق میکنیم که وارد تکلّفات کلامی نشویم؛ زیرا در اخبار متواتره ای که در کتاب التوحید صدوق و اصول کافی کلینی و... آمده، ائمّۀ اطهار-ع- ما شیعیان را از ورود ونیز اشتغال به سه علــم: کلام، فلسفه و عرفان نهی فرموده اند و ایـن نهی اکید، جنبۀ تحریم شرعی دارد وما نیز از طرح مشاجرات کلامی شرعاً معذور هستیم...
*تذکر: هرگونه مطلبی که درون دو قلاب و یـا به اصطلاح کروشه[...] در متن عربی و فارسی مشاهده میشـود، از شرح سیّـــد ابراهیـــم حسینی نجفی- رحمة الله علیه - افزوده و با عنـوان "شارح" مشخص شده است و این لفظ (شارح) در رسالۀ اعتقادات صدوق، نباید با شیخ مفیــد اشتباه شود؛ زیرا هرجا از وی نقل قول کنیـم، آن را با عنوان "مفیـد" مشخص میسازیم. بلی، گاهی نیز بعض اضافات تحقیقی از خود قائمیّـه افزوده شده است.
ضمناً ترتیب این برنامه به نحوی است که یک شماره، فارسی و یک شماره عربی یا همان متن مربوطه است و با شمارۀ یکسان نمره گذاری میشـوند تا هر محققی براحتی بتواند متن عربی و ترجمۀ آن را مشاهده نمایـد و در صورت نیاز، آن دو را با هم تطبیق دهد.
مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیّه - اصفهان
