41- مقدار قرآن و عدم تحریف آن و حکم متشابهات آن
باب (23): اعتقاد در كـَمّيّت [=اندازۀ] قرآن:
ابن بابَوَيه رحمة اللَّه عليه گويد:
اعتقاد ما اين است كه قرآنى را كه خدا نازل ساخته بر [حضرت] محمّد - صلـَّى اللَّهُ علـَيهِ و آلِهِ و سَلَّمَ - همینست كه در ميان دو جلد است و اين همينست كه در دست مردم است و زياده بر اين نيست و عدد سورهايش نزد مردم، يك صد و چهارده سوره است، و نزد ما "الضـّـُحَى" و "أ لم نـَشرَح" يك سوره است و "لِإيلاف"[قریش] و "أ لم تـَرَ كـَيفَ" [=الفیل] يك سوره؛ و هر كس بما اِسناد دهد كه ما ميگوئيم قرآن زياده از اينست آن كس دروغگو است.
و هر چه روايت شده از ثواب خواندن هر سوره از قرآن و ثواب ختم كلّ قرآن و جائز بودن قرائت دو سوره در يك ركعت نماز نافله [= مستحبّی] و منع از جمع دو سوره در يك ركعت فريضه [= واجب] شاهد قول ما است به اينكه همه قرآن همين قدر است كه در دست مردم است [*و قرآن کریم متواتر و مصون از تحریف است، زیرا انگیزه بر نقل آن فراوان است – شارح]...
بلكه مىگوئيم: بتحقيق كه نازل شده از آن قبيل "وحيى" كه "قرآن" نيست آن مقدار كه اگر بقرآن ضمّ شود مَبلـَغش [= اندازه اش] هفده هزار آيه مىشود؛ مثل قول جَبرَئيل عليه السّلام براى پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلّم كه: پروردگارت بتو میفرمايد: « يا محمّد، مدارا كن با خلق مثل آنكه من مدارا مىكنم ».
و مثل قول او كه: « بپرهيز از عَداوَت [و ستیزه جویی با] مردم ».
و مثل قول او كه: « زيست كن چندان كه خواهى، كه آخِر ميميرى؛ و دوست دار هر چه را خواهى، كه آخِر از آن جدا ميشوى؛ و عمل نما هر چه خواهى، كه آخِر،عمل خود را ملاقات مينمائى؛ شرف مؤمن نماز شب است و عزّت مؤمن بازداشتن اَذِيّت است از مردم».
و مثل آنكه جناب نبوى صلى اللَّه عليه و آله و سلّم فرموده كه: « پيوسته مرا جبرئيل عليه السّلام سفارش به مسواك مينمود حتى آنكه خوف نمودم كه دندان ريز شوم، و پيوسته سفارش همسايه ام مىكرد حتى آنكه گمان نمودم كه ارث ميبرد، و پيوسته سفارش زنان را كرد تا آنكه گمان نمودم كه طلاقش نميبايد داد، و پيوسته سفارش بنده [= خدمتکار] بمن مىكرد حتى آنكه گمان نمودم كه در اين زودى مدتى را براى آزاد كردنش مُعيَّن خواهد كرد»...
و مثل آنكه فرموده: « بدرستى كه ما گروه انبياء مأموريم كه با مردم تكلـّم ننمائيم مگر باندازه عقلهاشان».
و فرموده: « بتحقيق كه جَبرَئيل عليه السّلام بنزد ما آمد از جانب پروردگارم بأمرى كه چشمم بآن خنك و روشن شد و سينهام بآن فرح يافت؛ ميگويد كه: على امير مؤمنان است و سردار [شیعیان] پيشانى و دست و پا سفيدان [اشاره به اعضاء وضوء] ».
و آنكه فرموده كه: جبرئيل بر من نازل شد و گفت: « يا محمّد ص، بدرستى كه خداوند تزويج فرموده فاطمه را به على (عليهِمَا السّلام) از فوق عرش و گواه بر آن گرفته [بهترین] فرشتگانش را، پس تزويجش نما باو و گواه بر آن بگير بهترین اُمّتت را».
و مثل اين كلامها بسيار است و همگى "وحى" است، لكن "قرآن" نيست [یعنی مستقیماً کلام خدا و جزء کتاب آسمانی اسلام نیست؛ هرچند از "احادیث قدسیّه" است – شارح]، و اگر قرآن بود هر آينه قرين و وصل شده بود بآن [در یک کتاب] نه جدا. چنانچه جناب امير عليه السّلام جمع فرمود قرآن را [با تأویل درست و تفسیر حقائق محکمات و دقائق متشابهات آن، از جانب خود خداوند بر پیامبر – ص] و چون نزد قوم آورد و فرمود: «اين كتاب پروردگار شما است بهمان نهجى [= روشی] كه نازل شده بر پيغمبر شما؛ نه يك حرف در آن زياد شده و نه يك حرف كم»، گفتند مصرفى براى ما ندارد و نزد ما موجود است مثل همين كه نزد تو است! پس آن جَناب مراجعت فرموده ميفرمود: « فَنَبَذُوهُ وَراءَ ظُهُورِهِمْ وَ اشْتَرَوْا بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا فَبـِئْسَ ما يَشْتَرُونَ [آل عِمران/187]، يعنى انداختند به پشت سرهاشان و خريدند بآن [= در إزاءِ آن] عِوَض كمى را، پس بد خريدى بود آن عوض»...
و هر چه در قرآن از مقولۀ [= از أمثال] اين مضمون است كه فرموده: يا محمّد ص، هر آينه اگر شرك آورى البته عملت باطل مىشود و هر آينه از زيانكاران خواهى بود [ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ - الزّ ُمَـر/65]، و فرموده: براى اينكه بيامرزد خداوند گناهان سابق و لاحق تو را [ لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ - الفتح / 2]، و فرموده: اگر تو را ثـَبات نداده بوديم هر آينه البته نزديك شده بودى كه ميل نمائى بجانب آنها ميل قليلى؛ در آنوقت، هر آينه ميچشانيدم ترا دو چندان عذاب زندگى و دو چندان عذاب مردگى؛ بعد از آن تو نمييافتى مُعينى [= یاوری] براى خود بر ما [ وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلًا؛ إِذاً لَأَذَقْناكَ ضِعْفَ الْحَياةِ وَ ضِعْفَ الْمَماتِ - الإسراء/74و75]؛ و امثال اين آيهها... اعتقاد ما اينست كه اين خِطابها كه ظاهراً با جناب نبوى - صلـَّى اللَّهُ عليه و آلِهِ و سَلّمَ – شده، غرض، ديگرانند و از باب: "اِيِاكِ اَعنِى وَ اسمَعِى يا جارَة" [*مصراع آخِر شعر سهل بن مالک فـَزاری، خِطاب به زنی که خاطرخواهش شد ولی نمیخواست اینرا اِفشاء کند؛ ... که مَثـَلی شایع شد– شارح] ميباشد، يعنى: "منظورم تو بودى! و بشنو اى زن همسايه!".
مترجم گويد: و اين عبارت مثلى است مشهور ميان عرب. در اين مقام، مُصَنـِّف [شیخ صدوق ره] گويد: و هر چه در احكام قرآنى لفظ «اَوْ» است كه در فارسى بمعنى «يا» ميباشد، مُكلـَّف در آن حكم مُخيَّر است...
و هيچ آيه نيست كه اوّل آن "يا أَيّـُهَا الَّذِينَ آمَنُوا" باشد مگر آنكه علىّ بن ابى طالب عليه السّلام سردار مخاطبان آن آيه و امير و شريف و اوّل ايشان است [چون ایمان کامل به اسلام آن هنگام حاصل میشود که به تمام فرموده های پیامبر – ص – عمل شود، و تنها شیعۀ دوازده امامی است که این کار را کرده است – شارح].
و هيچ آيه نيست كه بجانب بهشت بَرَد مگر آنكه آن در شأن پيغمبر - صلى اللَّه عليه و آله و سلّم - و ائمه عليهم السّلام است و شيعيان و تابعان ايشان [*زیرا بهشت برای مطیعان اوامر پیامبر(ص) است؛ و مطیعان، ایشان اند – شارح].
و هيچ آيه نيست كه بآتش بَرَد مگر آنكه آن در بارۀ دشمنان و مخالفان ايشانست [*زیرا جهنم برای عِصیان کنندگان از اوامر پیامبر(ص) است؛ و عِصیان کنندگان، ایشان اند – ش].
و اگر آيههاى قرآنى در ذكر اوّلين [= سابقین] باشد، پس هر چه خوبى در آنهاست [حکمش] جارى است در اهل خير از دين اسلام؛ و هر چه بدى باشد [در قِصَص و روایات پیشینیان در قرآن، باز هم حکمش] جارى است در اهل شرّ از ملـّت اسلام [به إجماع مفسّرین اسلام – ش].
و نيست در همۀ خوبان و پيغمبران، بهتر از پيغمبر ما - صلـَّى اللَّهُ علـَيهِ و آلِهِ - و نه در همۀ اوصياء، افضل از اوصياءِ آن جناب [* و ایشان همان دوازده امام شیعیان هستند – علیهـِمُ السَّلامُ – زیرا حُجّت های کاملترین و آخِرین دین الهی هستند؛ پس واجب استکه خودشان نیز کاملتر و افضل از اوصیاء پیامبران پیشین باشند؛ بلکه واجبست که حضرت فاطمۀ زهرا – سلامُ اللهِ عَلـَیها – نیز از تمامی پیامبران گذشته و اوصیاء ایشان – علیهـِمُ السّلامُ – غیر از پیامبر خاتـَم (ص) و دوازده امام بعد از او(ع)، افضل و اکمل باشد، چه از اخبار مُتـَواتِرَه نزد فریقـَین (شیعه و سُنـّی) اینگونه استفاده میشود که حضرت زهرا (ع) نیز حجّت خدا و معصوم است، در مرتبه ای بعد از پیامبر اکرم و امامان – ص – هرچند خود وی، از امامان یا اوصیاء نیست – شارح]؛ و نه در همه امّتها افضل از اين امّت، كه در حقيقت شيعيان اهل بيت آن جنابند - نه ديگران – نيست [زیرا ایشان تابعان کاملترین ادیان و مذاهب هستند – شارح]؛ و نیست در جميع اشرار، بدتر از دشمنان و مخالفان ايشان [به همان دلیل – ش].
کتاب موبایل
درباره
((بسم اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیم))
(به یاد مرحوم آیت الله سیّد حسن فقیه امامی - رضوانُ اللهِ علیه)
اصول عقائد یا اعتقادات شیعه
(فارسی - عربی)
اعتقادات اصیل شیعه
به پیروی از روش قدماء
(با إعراب گذاری مشکلات متون
عربی و ترجمۀ تحقیقی فارسی)
متأسّفانه اخیراً شاهد هستیـم که تدوین نرم افزارها و سایتــهای عقیدتی شیعه، بعضاً با حذف عناوین کتاب های اعتقادی و اصیـل قـدماء شیعه و نیز کتب مرحوم علّامـــه محـمّـد بــــاقــر مجلسی – بزرگترین عالم شیعۀ اِثناعشریّه - صورت گرفته؛ و چیـزهایی که به عنـــوان نرم افزار یا سایت و ..... فضای فرهنگی جامعه را اشغال نموده اند، اغلـب به ارائۀ کتاب های غیـــر اصیل و گـاه پر از خطـای بـرخی از معاصرین – که آگاهـی کافـی از روایـات اهل بیت (علیهـِمُ السّلام) نداشته و ندارند - اکتفـاء نموده و اگر هـم ناچار از آوردن "بحار الأنوار" در برنامه های خود شده اند - آنهم با حذف و تحریف بخشهایی از آن که بـا عقاید خودشان مـطابـق نیست – از ایـن جــهــت بوده که "بحار"خورشید کتب احادیث شیعه و یـا معروف ترین منبع روایات ائمّۀ اطهار (ع) است و از آوردنـش راه فراری بـرای کســـی وجود ندارد و از بهانـه آوردن در مـورد حذف آن ناتوان هستند؛ ولی کتب محی الدین عربی، ابن سینا، میـر دامــاد، ملاصـدرا شیرازی، ملا محسن فیـض کاشانـی و.... و هــواداران معاصر آنها، بـه عنوان منابع یـا مآخذ اصلی عقـــاید شیعیان، به خورد اذهان نـاآگـــاه و مــردم عامّی و غیـــر متخصّص در این رابطه، داده می شوند و همه در قـالب نــــرم افزار و سی دی و کتب چاپــی و نشریّات و سایتهای اینتـرنتی - و حتی کتابـهای درسی بـرای دانش آمــوزان یا دانشجویان بی اطّـلاع - ارائه شده اند و آنوقـت همگی این عقاید پُر از غلط و تحریف، به جای عقائد حَقـّه و به اسم اصول عقاید و... جعـل و تبلیغ می شوند! حال آنکه در قـبـر ، به هنگـام سؤال و جواب، و در روز قیامـت بــه وقت حساب، از اعتقادات و آراء ابن سینا، میرداماد، میر فِندِرسکی، ملا صدرا، فیض کاشانی، و یـا مُمیت الدین عربی و... از ما سؤال نمی شـود؛ بلکه از عقائد ائمّۀ اطهار که در کتــب اعتـقادات شیخ صدوق و علامــۀ مجلـسی(ره) به شکلی ساده، کامـل و فشـرده، در اختـــیـار همگـی قرار گرفـتــه و به پنـدارهای شخصـی کسی آلوده نشده اند، از ما پرسیده میـشود و به قول شاعـــر:
آه آه از دست صرّافان گوهر ناشناس!!
هر زمان، خرمهره را با دُرّ برابر میـکـنـند!!
بنابـراین، قائمیّه ایـن را وظیفۀ شرعی خود می دانـد که علی رغم میـل این افراد، کــتــب اصیل اعتقادات شیعـه مثل اعتـقادات شیـــخ صدوق و شیخ مفیـد و علامۀ مجلسی - أعلـی اللهُ مقامَهــُم - را تـوأم با اِعراب گذاری دقیــق مشکلات متــون عربی و با ترجمه ای روان، به خوانندگان محترم و محققان ارجمندی کـه جویای حقــیـــقت اند، ارائه دهد. امیـد که ما را به دعای خیـر یـاد کنند و این نوشتــار در روز بازپسین ، پرده ای شود میان ابدان ما و آتــش سوزان دوزخ که با کسی تعارف ندارد!
آثار ما بـصفحۀ گیتی نشان ماست!
از بعـد ما، نگــاه به آثـار ما کنـــیـد!
البته باید دانسـت که ما دراین برنامه ابتداءاً "اعتقادات صدوق(ره)" را مبنا قرار داده و شرح شیخ مفید را تا آنجـــا به این رساله ملحـــق میکنیم که وارد تکلّفات کلامی نشویم؛ زیرا در اخبار متواتره ای که در کتاب التوحید صدوق و اصول کافی کلینی و... آمده، ائمّۀ اطهار-ع- ما شیعیان را از ورود ونیز اشتغال به سه علــم: کلام، فلسفه و عرفان نهی فرموده اند و ایـن نهی اکید، جنبۀ تحریم شرعی دارد وما نیز از طرح مشاجرات کلامی شرعاً معذور هستیم...
*تذکر: هرگونه مطلبی که درون دو قلاب و یـا به اصطلاح کروشه[...] در متن عربی و فارسی مشاهده میشـود، از شرح سیّـــد ابراهیـــم حسینی نجفی- رحمة الله علیه - افزوده و با عنـوان "شارح" مشخص شده است و این لفظ (شارح) در رسالۀ اعتقادات صدوق، نباید با شیخ مفیــد اشتباه شود؛ زیرا هرجا از وی نقل قول کنیـم، آن را با عنوان "مفیـد" مشخص میسازیم. بلی، گاهی نیز بعض اضافات تحقیقی از خود قائمیّـه افزوده شده است.
ضمناً ترتیب این برنامه به نحوی است که یک شماره، فارسی و یک شماره عربی یا همان متن مربوطه است و با شمارۀ یکسان نمره گذاری میشـوند تا هر محققی براحتی بتواند متن عربی و ترجمۀ آن را مشاهده نمایـد و در صورت نیاز، آن دو را با هم تطبیق دهد.
مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیّه - اصفهان
