35- بهشت و جهنم و وجوب اعتقاد به جسمانی بودن آن دو
اعتقادات شيخ صدوق ره- ترجمه، ص: 93
باب (بيست و نهم) اعتقاد در بهشت و دوزخ [و وجوب اعتقاد به جسمانی بودن آن دو]:
ابن بابَوَيه رحمة اللَّه عليه گويد: اعتقاد ما در باب بهشت آن است كه آن دار بقا و خانه سلامت است، نه مرگ در آن است و نه پيرى و نه بيمارى و نه مرض و نه آفت و نه زمينگيرى و نه غمّ و نه همّ و نه احتياج و نه فقر.
و آن خانه توانگرى و خوشگذرانى و خانه اقامت و كرامت است؛ و در بهشت نميرسد باَهلـَش تعبى، و نميرسد بايشان خستگى«1»؛ و براى ايشان است در آن هر چه دلها بآن رَغبت ميكند و چشمها را خوش مىآيد و ايشان در آنجا هميشه باشندهاند«2».
و بهشت خانهايست كه اهلش در جـِوار خداوندند و اَحِبّاء او و دوستان او و اهل كـَرامَتِ اويند؛ و بهشتيان اقسام دارند مرتبه بمرتبه: ...بعضى تـَنـَعّـُم مينمايند باَكل و شُرب و ميوها و تختها و حور العين و خدمت فرمائى وِلدان مُخلـَّدين - يعنى غلام بچهها [= پسرها]ى جاودانى [که هیچگاه از حالت نوجوانی و زیبایی خارج نشوند – شارح] و نشستن بر پشتيها و دوشكهاى دلپذير و پوشيدن لباسهاى سُندُس [= دیبای نرم و نازک] و حرير.
و هر يك تنعّم مينمايد بهر قسمى كه راغب ميباشد و ميخواهد، موافق آنچه همّتش بآن تعلق گرفته؛ و باو عطا مىشود همان چيزى كه عبادت حق تعالى را براى آن چيز كرده.
و حضرت صادق عليه السّلام فرموده كه: ((مردم بر سه قسم عبادت خداوند مينمايند: صنفى بندگيش ميكنند باُميد ثوابش و اين رسم بندگى مُزدوران است (خدمتكاران حريص است خ ل)؛ و صنفى از ترس آتش او بندگيش مينمايد و اين طرز بندگى بندهها است؛ و صنفى بسبب محض دوست داشتن او بندگيش مينمايند و اين شيوه بندگى بزرگمنشان است و ايشانند ايمنان و اينست كه حقتعالى ميفرمايد: وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ (سوره نمل/ آيه 89) يعنى: و ايشان از فزع و خوف آن روز ايمنند)).
و اعتقاد ما در باره آتش الهى [دوزخ/جهنم] اينست كه آن خانۀ خوارى و دار انتقام است از اهل كفر و معصيت؛ و [اهل ایمان] در آنجا پيوسته مقيم نميمانند الاّ اهل كفر و شرك؛ و اما گناهكاران اهل توحيد [که فقط از شیعیان دوازده امامی هستند - شارح] بيرون مىآيند بشفاعتى كه آنها را درمىيابد و رحمتى كه بآنها ميرسد.
و روايت شده كه بهيچ كس از اهل توحيد الهى از آتش نميرسد در وقتى كه داخل آتش مىشوند و همان [= فقط] در وقت بيرون آمدن از آن مُتألـِّم [=دردمند] مىشوند و آن اَلـَمها [= دردها] جزاى آن عملها كه مرتكب شده بودهاند مىباشد، "و حق تعالى ستمكاره نيست البته براى بندگان"«3».
و اهل نار حقـّاً كه مسكينان اند، "نه كارشان ساخته و نه حكم بر آنها مىشود كه بميرند و نه تخفيف داده مىشود بر آنها ذرهاى از عذابشان"«4»؛ و "بمذاقشان نميرسد خنكى و نه شربتى مگر آب داغ جهنم و چرك و ريم جهنميان؛ جزائى موافق عمل"«5»؛ و "اگر طعام طلب كنند، زقـّوم بآنها ميدهند و اگر استغاثه از عطش نمايند فريادرسى آنها به آبى مىشود مثال مس گداخته" (مترجم گويد يا چيزى مثل مس گداخته و قلعى گداخته، يا دُرد روغن زيت، يا چرك و خون، و يا آب داغ، و يا آب سياه؛ بحَسَب اختلاف در تفسير لفظ "مُهل"؛ و اللَّهُ اَعلـَمُ) كه صورتها را كباب مىكند؛ عجب بد شربتى است و بد آرامگاهيست «6»؛ و از مكان دورى آواز به آنها ميرسد «7» و ميگويند: اى پروردگار، ما بيرون آر ما را از آتش [تا عمل نیک انجام دهیم] «8» و اگر ديگر معاودت بعملهاى گذشته نموديم ستمكاران بر خود باشيم «9»؛ پس چندى مُضائَقۀ [= خودداری] جواب از آنها مىشود، آنگاه گفته مىشود كه نفسگير [= خفه و رانده] شويد چون سگ! و سخن با ما مگوئيد!«10».
و "جهنميان فرياد ميزنند كه: اى مالك جهنم، پروردگار تو كار ما را بسازد كه بميريم! مالك جوابشان گويد: كه شما در اينجا باشندگانيد"«11».
و مَرويَّست كه: حقتعالى امر مىفرمايد كه مردانى چند را بآتش بَرَند و بمالك ميفرمايد كه بآتش بگو كه قدمهايشان را مسوزان كه بمسجدها پياده ميرفتند و مسوزان دستهايشان را كه بسوى من بدعا برداشتهاند و مسوزان زبانهايشان را كه تلاوت قرآن بسيار مينمودهاند و مسوزان چهرههايشان را كه وضو را كامل ميساختهاند، پس مالك ميگويد كه: اى اَشقِياء[=بدبختان]! حال شما چه بوده؟ جواب گويند كه: ما براى غير خدا كار ميكردهايم. پس خِطاب بآنها مىشود كه: بگيريد ثواب خود را از همان [کس] كه عمل برايش نمودهايد.
و اعتقاد ما دربارۀ جنت و نار [= بهشت و جهنم] آنست كه هر دو الحال موجودند [به جسم؛ ولی ما مکان آندو را نمیدانیم و این واجب است در اعتقاد ما – شارح] و آفريده شدهاند [اکنون]؛ و آنكه جناب نبوى صلـَّى اللَّهُ علـَيهِ و آلِهِ در معراج [= صعود جسمانی و روحانی خود به آسمانها] داخل بهشت [جسمانی هم] شده و جهنم [جسمانی] را رؤيت نموده.
و اعتقاد ما آنست كه احدى از دنيا نميرود تا جاى خود را از بهشت يا جهنم ببيند و مؤمن از دنيا نمیرود تا آنكه دنيا را بلند میكنند برايش بنيكوترين صورتى كه آن را مشاهده نموده و بلند مىنمايند [و نشان میدهند] مكان آخرتش را و اختيار را باُو واميگذارند و او آخرت را اختيار مىنمايد، پس در آن هنگام قبض روحش مىشود [چنانکه روایت شده که حضرت موسی بن عِمران – علیه السّلام – هنگامی که برای آزمایش اندازۀ قبر، در آن خوابید، چنین دید و با میل خود قبض روح شد... - شارح].
و متعارف است كه چون وقت جان دادن مىشود مردم ميگويند: "فلان كس جان خود را ميبخشد" و معلوم است كه آدمى چيزى را نميبخشد مگر اينكه بطيب خاطرش باشد، نه اينكه بزور باشد يا بجبر يا اِكراه.
و امّا بهشت آدم عليه السّلام باغي [بوده] است از جنتهاى دنيا كه طلوع [ميكرد] آفتاب در آن و غروب [مینمود] و جنت جاودانى نبوده است؛ زيرا كه اگر بهشت جاودانى بود، آدم عليه السّلام هرگز از آن بيرون نميرفت.
و اعتقاد ما آنست كه بثواب، مُقيم ابدى ميشوند اهل جنت در جنت، و بعِقاب، مُخلـَّد [=جاویدان] میگردند اهل آتش [از غیر شیعۀ دوازده امامی – ش] در آتش [و امّا گناهکاران شیعۀ دوازده امامی، پس فقط برای مدّت زمان محدودی در آتش میسوزند – که پناه میبریم بخدا از طولانی شدن آن زمان – شارح].
و احدى نيست كه داخل بهشت شود تا اينكه اول جايش را از آتش باو بنمايند و بگويند اين مكان تست كه اگر نافرمانى كرده بودى البته در اينجا بودى، و احدى نيست كه داخل آتش شود تا اول جايش را از بهشت باو نشان دهند و گويند كه اين مكان تو است كه اگر فرمان خدا برده بودى هر آينه در آن بودى؛ آنگاه اينها منزلهاى آنها را بميراث ميبرند و آنها منزلهاى اينها را، اين است قول الهى كه: "بهشتيان ميراث برانند كه بميراث ميبرند فردوس را؛ ايشان در آنجا دائما مقيمند" «12».
و مؤمنى كه اقلّ مراتب منزلت را در بهشت دارد آن است كه مالك ده مقابل ملك تمام دنيا است [*و در روایت استکه اگر تمامی اهل بهشت در جایگاه او جمع شوند، دیوارهای آن از اطراف گسترده میشود؛ و حتی اگر همگی آنها را از نعمتهای خود پذیرایی کند، هرگز نعمتهای جایگاهش به پایان نرسد – شارح].
********************************************************
1-اشارة به آیۀ 35 سورة فاطر.
2-اشارة به آیۀ 71 سورة الزخرف.
3-اشارة به آیۀ 182 سورة آل عِمرانَ.
4- فَاطِرَ 35: 36: لا يُقْضـَى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها.
5- النَّبَأُ 78: 24-26: لا يَذُوقُونَ فِيها بَرْداً وَ لا شَراباً، إِلَّا حَمِيماً وَ غَسَّاقاً؛ جزاءً وِفاقاً.
6- الْكَهْفِ 18: 29: و إنِ استغاثوا يُغاثـُوا بِماءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرابُ وَ ساءَتْ مُرْتَفَقاً.
7- فصّلت41: 44 : يُنادَوْنَ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ.
8- فَاطِر 35: 37: رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً.
9 و10- الْمُؤْمِنُونَ 23: 107، 108: رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْها فَإِنْ عُدْنا فَإِنَّا ظالِمُونَ؛ قالَ اخْسَؤُا فِيها وَ لا تُكَلِّمُونِ!
11- الزّخْرُفِ 43: 77: "وَ نادَوْا: يا مالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنا رَبّـُكَ! قالَ: إِنَّكُمْ ماكِثـُونَ!"
12- المؤمنون 23: 10، 11: أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ.
کتاب موبایل
درباره
((بسم اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیم))
(به یاد مرحوم آیت الله سیّد حسن فقیه امامی - رضوانُ اللهِ علیه)
اصول عقائد یا اعتقادات شیعه
(فارسی - عربی)
اعتقادات اصیل شیعه
به پیروی از روش قدماء
(با إعراب گذاری مشکلات متون
عربی و ترجمۀ تحقیقی فارسی)
متأسّفانه اخیراً شاهد هستیـم که تدوین نرم افزارها و سایتــهای عقیدتی شیعه، بعضاً با حذف عناوین کتاب های اعتقادی و اصیـل قـدماء شیعه و نیز کتب مرحوم علّامـــه محـمّـد بــــاقــر مجلسی – بزرگترین عالم شیعۀ اِثناعشریّه - صورت گرفته؛ و چیـزهایی که به عنـــوان نرم افزار یا سایت و ..... فضای فرهنگی جامعه را اشغال نموده اند، اغلـب به ارائۀ کتاب های غیـــر اصیل و گـاه پر از خطـای بـرخی از معاصرین – که آگاهـی کافـی از روایـات اهل بیت (علیهـِمُ السّلام) نداشته و ندارند - اکتفـاء نموده و اگر هـم ناچار از آوردن "بحار الأنوار" در برنامه های خود شده اند - آنهم با حذف و تحریف بخشهایی از آن که بـا عقاید خودشان مـطابـق نیست – از ایـن جــهــت بوده که "بحار"خورشید کتب احادیث شیعه و یـا معروف ترین منبع روایات ائمّۀ اطهار (ع) است و از آوردنـش راه فراری بـرای کســـی وجود ندارد و از بهانـه آوردن در مـورد حذف آن ناتوان هستند؛ ولی کتب محی الدین عربی، ابن سینا، میـر دامــاد، ملاصـدرا شیرازی، ملا محسن فیـض کاشانـی و.... و هــواداران معاصر آنها، بـه عنوان منابع یـا مآخذ اصلی عقـــاید شیعیان، به خورد اذهان نـاآگـــاه و مــردم عامّی و غیـــر متخصّص در این رابطه، داده می شوند و همه در قـالب نــــرم افزار و سی دی و کتب چاپــی و نشریّات و سایتهای اینتـرنتی - و حتی کتابـهای درسی بـرای دانش آمــوزان یا دانشجویان بی اطّـلاع - ارائه شده اند و آنوقـت همگی این عقاید پُر از غلط و تحریف، به جای عقائد حَقـّه و به اسم اصول عقاید و... جعـل و تبلیغ می شوند! حال آنکه در قـبـر ، به هنگـام سؤال و جواب، و در روز قیامـت بــه وقت حساب، از اعتقادات و آراء ابن سینا، میرداماد، میر فِندِرسکی، ملا صدرا، فیض کاشانی، و یـا مُمیت الدین عربی و... از ما سؤال نمی شـود؛ بلکه از عقائد ائمّۀ اطهار که در کتــب اعتـقادات شیخ صدوق و علامــۀ مجلـسی(ره) به شکلی ساده، کامـل و فشـرده، در اختـــیـار همگـی قرار گرفـتــه و به پنـدارهای شخصـی کسی آلوده نشده اند، از ما پرسیده میـشود و به قول شاعـــر:
آه آه از دست صرّافان گوهر ناشناس!!
هر زمان، خرمهره را با دُرّ برابر میـکـنـند!!
بنابـراین، قائمیّه ایـن را وظیفۀ شرعی خود می دانـد که علی رغم میـل این افراد، کــتــب اصیل اعتقادات شیعـه مثل اعتـقادات شیـــخ صدوق و شیخ مفیـد و علامۀ مجلسی - أعلـی اللهُ مقامَهــُم - را تـوأم با اِعراب گذاری دقیــق مشکلات متــون عربی و با ترجمه ای روان، به خوانندگان محترم و محققان ارجمندی کـه جویای حقــیـــقت اند، ارائه دهد. امیـد که ما را به دعای خیـر یـاد کنند و این نوشتــار در روز بازپسین ، پرده ای شود میان ابدان ما و آتــش سوزان دوزخ که با کسی تعارف ندارد!
آثار ما بـصفحۀ گیتی نشان ماست!
از بعـد ما، نگــاه به آثـار ما کنـــیـد!
البته باید دانسـت که ما دراین برنامه ابتداءاً "اعتقادات صدوق(ره)" را مبنا قرار داده و شرح شیخ مفید را تا آنجـــا به این رساله ملحـــق میکنیم که وارد تکلّفات کلامی نشویم؛ زیرا در اخبار متواتره ای که در کتاب التوحید صدوق و اصول کافی کلینی و... آمده، ائمّۀ اطهار-ع- ما شیعیان را از ورود ونیز اشتغال به سه علــم: کلام، فلسفه و عرفان نهی فرموده اند و ایـن نهی اکید، جنبۀ تحریم شرعی دارد وما نیز از طرح مشاجرات کلامی شرعاً معذور هستیم...
*تذکر: هرگونه مطلبی که درون دو قلاب و یـا به اصطلاح کروشه[...] در متن عربی و فارسی مشاهده میشـود، از شرح سیّـــد ابراهیـــم حسینی نجفی- رحمة الله علیه - افزوده و با عنـوان "شارح" مشخص شده است و این لفظ (شارح) در رسالۀ اعتقادات صدوق، نباید با شیخ مفیــد اشتباه شود؛ زیرا هرجا از وی نقل قول کنیـم، آن را با عنوان "مفیـد" مشخص میسازیم. بلی، گاهی نیز بعض اضافات تحقیقی از خود قائمیّـه افزوده شده است.
ضمناً ترتیب این برنامه به نحوی است که یک شماره، فارسی و یک شماره عربی یا همان متن مربوطه است و با شمارۀ یکسان نمره گذاری میشـوند تا هر محققی براحتی بتواند متن عربی و ترجمۀ آن را مشاهده نمایـد و در صورت نیاز، آن دو را با هم تطبیق دهد.
مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیّه - اصفهان
