12- باب فطرت و هدایت/ تصحیح الاعتقاد مفید: معنای فطرت
ص: 29-34
باب (هشتم) اعتقاد در فِطرت [=سرشت آفرینش انسان] و هدايت:
ابن بابوَيه رحمة اللّه عليه گويد:
اعتقاد ما در اين باب اينست كه خداى عزَّ و جلَّ، همه مردم را در اول، يگانه پرست آفريده؛ و اينست معنى قول الهى: فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فـَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها [یعنی: ای رسول؛ از طریق دین خدا که فطرت خلق را بر آن آفریده، پیروی کن][روم-30].
و حضرت صادق عليه السلام در بيان قول حقتعالى كه فرموده: ما كانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ ما يَتَّقُونَ، يعنى: نبوده خداوند كه گمراه كند قومى را بعد از آنكه هدايتشان نمود، تا ظاهر سازد براى آنها آنچه را كه بايد از آنها پرهيز نمايند[توبه-115]؛ آن حضرت فرمود: يعنى تا بياموزدشان هر آنچه را كه وسيلۀ رضاى او است و هر چيزى را كه باعث خشم او است.
و اَيضًا در معنى قول الهى: فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها، يعنى: در دل ِ هر نفسى انداخته بدعملى و تقوا [=پرهیزگاری] او را[شمس-8]؛ آن حضرت فرمود: يعنى آنكه: بيان نمود برايش آنرا كه بايد بعمل آورد و آن عملى را كه بايست ترك نمايد.
و ايضاً در شرح قول خداى تعالى: إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً [یعنی: براستی که ما راه صحیح را به انسان نمایاندیم؛ حال، او خود یا سپاسگزار است و یا ناسپاس] [دهر-3]؛ فرمود: يعنى راه را بآدمى شناسانيديم در حالى كه فراگيرنده راه است، يا ترككننده آن.
و در بيان قول حق جَلَّ شأنـُه: وَ أمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبّـُوا الْعَمَى عَلَى الْهُدَى، يعنى: و اما قوم ثمود، پس هدايتشان نموديم و بعد از هدايت، كورى را بر قبول هدايت ترجيح دادند[فـُصِّلت-17]؛ آن حضرت فرمود: ترجيح دادند در حالى كه ميدانستند.
و شخصى از معنى آيه: وَ هَدَيناهُ النـَّجدَين ِ[= و هدایت کردیم انسان را به شناخت دو راه آشکار] [بلد-10] پرسيد، آن حضرت فرمود: نـَجد خير و نجد شرّ؛ يعنى نموديم آدمى را راه خوبى و راه بدى.
و فرمود هر چه خداوند، حائل[و مانع] علم آن گرديده از بندگان، پس تكليف آن برداشته شده از ايشان.
و ايضاً فرمود كه: حقتعالى حجّة گرفته بر مردم بآنچه داده بايشان و شناسانيده ايشان را.
* شيخ مفيد رَحِمَهُ الهُف فرموده: ((... و فطرت، معنى آن آفريدن است چنان كه خداى متعال فرمود الْحَمْدُ لِلَّهِ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ( سوره فاطر، آيه 1) اراده كرده بآن، خالق سماوات و ارض را على الابتداء و الاستقبال [و بدون سابقۀ قبلی]، ... امام صادق عليه السلام است فرموده اند: "خداوند مردم را بر خلق توحيد آفريده"؛ يعنى: عموم مردم را خداوند براى توحيد آفريده و براى اينكه او را واحد بدانند و مراد اين نيست كه خداوند از [وجود] آنها توحيد را طلبيده و اگر چنين باشد بايد همه مردم موحّد باشند ولى ما مىیابیم که در میان ما مخلوقين كسانى يافت ميشوند كه خدا را واحد نميدانند و او را بتوحيد عبادت نميكنند و اين خود دليل است بر اينكه خداوند توحيد را در [وجود] خلق خود نيافريده بلكه آنها را خلق كرده است تا توحيد را كسب كنند [به فطرت خود] و بدست آورند [به اندیشۀ قلب خود]؛ و شاهد گفتار ما قول حقتعالى است: وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ( سوره ذاريات- آيه 56)، پس خداوند بيان فرموده كه: بندگان را خلق كرده تا آنكه او را عبادت كنند و ستايش نمايند.
و بتحقيق كه از پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله روايتى وارد شده كه عامّه و خاصّه آن را بقبول تلقـّى كردهاند. فرمود:
"كلّ ُ مَولودٍ يُولـَدُ فهُوَ علـَى الفِطرَةِ وَ اِنـَّما اَبَواهُ يُهَوِّدانِهِ أو يُنـَصِّرانِهِ أو یُمَجـِّسانِهِ"
يعنى: " هر فرزندى كه از مادر متولد شود بر فطرت توحيد است و جز اين نيست كه پدر و مادرش او را يهودى یا مسیحی یا زرتشتی ميگردانند"...)).[ترجمۀ این بخش از بیان شیخ مفید، از مصحِّح چاپ است، با اندکی تصرّف و تصحیح از ما – قائمیّه].
کتاب موبایل
درباره
((بسم اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیم))
(به یاد مرحوم آیت الله سیّد حسن فقیه امامی - رضوانُ اللهِ علیه)
اصول عقائد یا اعتقادات شیعه
(فارسی - عربی)
اعتقادات اصیل شیعه
به پیروی از روش قدماء
(با إعراب گذاری مشکلات متون
عربی و ترجمۀ تحقیقی فارسی)
متأسّفانه اخیراً شاهد هستیـم که تدوین نرم افزارها و سایتــهای عقیدتی شیعه، بعضاً با حذف عناوین کتاب های اعتقادی و اصیـل قـدماء شیعه و نیز کتب مرحوم علّامـــه محـمّـد بــــاقــر مجلسی – بزرگترین عالم شیعۀ اِثناعشریّه - صورت گرفته؛ و چیـزهایی که به عنـــوان نرم افزار یا سایت و ..... فضای فرهنگی جامعه را اشغال نموده اند، اغلـب به ارائۀ کتاب های غیـــر اصیل و گـاه پر از خطـای بـرخی از معاصرین – که آگاهـی کافـی از روایـات اهل بیت (علیهـِمُ السّلام) نداشته و ندارند - اکتفـاء نموده و اگر هـم ناچار از آوردن "بحار الأنوار" در برنامه های خود شده اند - آنهم با حذف و تحریف بخشهایی از آن که بـا عقاید خودشان مـطابـق نیست – از ایـن جــهــت بوده که "بحار"خورشید کتب احادیث شیعه و یـا معروف ترین منبع روایات ائمّۀ اطهار (ع) است و از آوردنـش راه فراری بـرای کســـی وجود ندارد و از بهانـه آوردن در مـورد حذف آن ناتوان هستند؛ ولی کتب محی الدین عربی، ابن سینا، میـر دامــاد، ملاصـدرا شیرازی، ملا محسن فیـض کاشانـی و.... و هــواداران معاصر آنها، بـه عنوان منابع یـا مآخذ اصلی عقـــاید شیعیان، به خورد اذهان نـاآگـــاه و مــردم عامّی و غیـــر متخصّص در این رابطه، داده می شوند و همه در قـالب نــــرم افزار و سی دی و کتب چاپــی و نشریّات و سایتهای اینتـرنتی - و حتی کتابـهای درسی بـرای دانش آمــوزان یا دانشجویان بی اطّـلاع - ارائه شده اند و آنوقـت همگی این عقاید پُر از غلط و تحریف، به جای عقائد حَقـّه و به اسم اصول عقاید و... جعـل و تبلیغ می شوند! حال آنکه در قـبـر ، به هنگـام سؤال و جواب، و در روز قیامـت بــه وقت حساب، از اعتقادات و آراء ابن سینا، میرداماد، میر فِندِرسکی، ملا صدرا، فیض کاشانی، و یـا مُمیت الدین عربی و... از ما سؤال نمی شـود؛ بلکه از عقائد ائمّۀ اطهار که در کتــب اعتـقادات شیخ صدوق و علامــۀ مجلـسی(ره) به شکلی ساده، کامـل و فشـرده، در اختـــیـار همگـی قرار گرفـتــه و به پنـدارهای شخصـی کسی آلوده نشده اند، از ما پرسیده میـشود و به قول شاعـــر:
آه آه از دست صرّافان گوهر ناشناس!!
هر زمان، خرمهره را با دُرّ برابر میـکـنـند!!
بنابـراین، قائمیّه ایـن را وظیفۀ شرعی خود می دانـد که علی رغم میـل این افراد، کــتــب اصیل اعتقادات شیعـه مثل اعتـقادات شیـــخ صدوق و شیخ مفیـد و علامۀ مجلسی - أعلـی اللهُ مقامَهــُم - را تـوأم با اِعراب گذاری دقیــق مشکلات متــون عربی و با ترجمه ای روان، به خوانندگان محترم و محققان ارجمندی کـه جویای حقــیـــقت اند، ارائه دهد. امیـد که ما را به دعای خیـر یـاد کنند و این نوشتــار در روز بازپسین ، پرده ای شود میان ابدان ما و آتــش سوزان دوزخ که با کسی تعارف ندارد!
آثار ما بـصفحۀ گیتی نشان ماست!
از بعـد ما، نگــاه به آثـار ما کنـــیـد!
البته باید دانسـت که ما دراین برنامه ابتداءاً "اعتقادات صدوق(ره)" را مبنا قرار داده و شرح شیخ مفید را تا آنجـــا به این رساله ملحـــق میکنیم که وارد تکلّفات کلامی نشویم؛ زیرا در اخبار متواتره ای که در کتاب التوحید صدوق و اصول کافی کلینی و... آمده، ائمّۀ اطهار-ع- ما شیعیان را از ورود ونیز اشتغال به سه علــم: کلام، فلسفه و عرفان نهی فرموده اند و ایـن نهی اکید، جنبۀ تحریم شرعی دارد وما نیز از طرح مشاجرات کلامی شرعاً معذور هستیم...
*تذکر: هرگونه مطلبی که درون دو قلاب و یـا به اصطلاح کروشه[...] در متن عربی و فارسی مشاهده میشـود، از شرح سیّـــد ابراهیـــم حسینی نجفی- رحمة الله علیه - افزوده و با عنـوان "شارح" مشخص شده است و این لفظ (شارح) در رسالۀ اعتقادات صدوق، نباید با شیخ مفیــد اشتباه شود؛ زیرا هرجا از وی نقل قول کنیـم، آن را با عنوان "مفیـد" مشخص میسازیم. بلی، گاهی نیز بعض اضافات تحقیقی از خود قائمیّـه افزوده شده است.
ضمناً ترتیب این برنامه به نحوی است که یک شماره، فارسی و یک شماره عربی یا همان متن مربوطه است و با شمارۀ یکسان نمره گذاری میشـوند تا هر محققی براحتی بتواند متن عربی و ترجمۀ آن را مشاهده نمایـد و در صورت نیاز، آن دو را با هم تطبیق دهد.
مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیّه - اصفهان
